MISIR YETİŞTİRİCİLİĞİ

admin

MISIR YETİŞTİRİCİLİĞİ
Mısır dünyada ekim alanı bakımından buğday ve çeltikten sonra 3. sırada yer alırken üretim
miktarı bakımından ilk sırada, ülkemizde 500-550 bin ha. ekim alanı, 2.300.000 ton üretim miktarı
ile , buğday ve arpadan sonra üçüncü sırada yer almaktadır.Toplam üretimin yaklaşık yarısının
gerçekleştirildiği Akdeniz bölgesi verim bakımından Türkiye ve Dünya ortalama veriminin
üzerindedir.
MISIRIN MORFOLOJİSİ VE DÖLLENME BİYOLOJİSİ
Mısır yüksek oranda (%96) yabancı döllenen bir bitkidir.
Çiçek Yapısı : Mısır bitkisinde erkek çiçekler tepe püskülünde, dişi çiçekler ise sap boğumundan
çıkan koçanlar üzerinde toplanmıştır.
Erkek Çiçekler (Tepe Püskülü ) : Bir mısır bitkisi 3-5 milyon polen vermektedir. Tepe püskülünde
bitkinin koçan püskülü vermesinden 1-3 gün önce çiçeklenme başlar. Nemli ve serin havalar
mısırda çiçeklenme süresini uzatır, sıcak ve kurak havalar ise kısaltır. Bir bitkinin çiçektozu verme
süresi 1 hafta yada 10 gün sürer.
Dişi Çiçekler (Koçan) : Koçan püskülü çıkışı, tepe püskülünün görünmesinden 4-8 gün sonra olur.
Bir koçanda püsküllerin çıkışı, hava koşullarına da bağlı olarak, 2-4 günde tamamlanır. Her
koçanda 300-1000 püskül oluşur ve polen tozu alıncaya kadar 10-15 gün canlı kalabilir. Koçan
üzerinde stigmalarını ilk çıkaranlar orta ve alt başakçıklardır. Üst başakçıklarda stigma gelişmesi
daha geçtir. Bu yüzden , koçanın üst ucundaki çiçeklerin tozlanma , döllenme ve dane doldurma
olanakları daha kısıtlıdır. Püskül çıkar çıkmaz döllenmeye hazırdır. Koçan püskülü üzerine düşen
çiçektozları 5-10 dakika sonra çim borusunu oluşturur ve yumurtalığa doğru uzatmağa başlar.
Döllenmeden sonra koçan püskülü pörsür ve kısa zamanda kurur.
MISIR BİTKİSİNİN İKLİM İSTEKLERİ
Mısırın Sıcaklık İsteği : Normal olarak mısır bitkisi 10-11 0C’de çimlenmeye başlayabilmektedir.
5-10 cm derinliğindeki toprak sıcaklığı 15 0C’ye ulaştığında çimlenme olayı hızlanır.Çimlenme
sırasında, kök ve sap uzama miktarı ile sıcaklığın 10-30 0C arasında yer almasıyla doğrusal ilişkisi
vardır. Sıcaklık 32 0C’ye ulaştığında kök ve sap uzamasında ani bir azalma görülür ve sıcaklık 40
0C’ye ulaşınca çimler ölür. Öte yandan sıcaklık 9 0C’nin altına düşerse de kök uzaması durur.Mısır
üretimi için ideal sıcaklık 24-32 C0’ler arasıdır. Mısır bir sıcak iklim bitkisi olmasına rağmen
aşırı sıcaklık isteyen bir bitki değildir. Sıcaklık 38 C0’ye ulaştığında sulama şartlarında bile
transprasyonla kaybettiği suyu kökler vasıtasıyla karşılayamaz. Bitki turgoritesini kaybeder. Bu
durum bir kaç gün devam ederse hücre yapısı esnekliğini kaybeder ve tekrar eski formuna dönemez.
Tepe püskülü çıkışı ve tozlanma sırasında sıcaklık 32 0C’nin üzerine çıktığında üreme
organlarındaki farklılaşma çok hızlı gelişir. Koçan püskülleri çabuk kurur. Bu nedenle püskü
içerisinde polen tozlarının çimlenip tüpte ilerlemesini sağlayacak yeteri kadar rutubeti bulamaz.
Polen keseleri kuruduğundan polenleri dışarıya çıkaramaz veya polenler kendi canlılıklarını
kaybederler. Bunun sonucu olarak da koçanda tane bağlama oranı azdır.Üreticilerin çoğu mısır
bitkisinin sıcak gecelerde de iyi geliştiğine inanırlar. Halbuki durum bunun tam tersidir. Mısır
bitkisi sıcak ve rutubetli gecelerde iyi bir gelişme göstermez. Sıcak ve rutubetli gecelerde solunum
oldukça artar ve böylece daha çok enerji sarf edilir. Klimaya ihtiyaç duyulduğu geceler, mısırın
gelişimi için uygun olmayan gecelerdir. Mısır için en ideali serin geceler, güneşli günler ve orta
sıcaklıktır.
3.2. Işık İsteği : Döllenmeden sonraki ilk bir kaç gün, verimi etkileyen diğer faktörler gibi ışıklanma
açısından da bitkiler için kritik bir dönemdir. Bu konuda yapılan araştırmalarda; döllenmeden
sonraki ilk 3 günlük dönemde % 90 gölgelenme (tam bulutluluk) bir melezin verimini % 25
düşürdüğünü; altı günlük gölgelenme % 71 düşürdüğü belirlenmiştir. Gölgelenmeye daha töleranslı
bir melezde bile % 16-44 arasında verim azalması belirlenmiştir.
Ancak güneş enerjisinin yüksek olduğu aşırı sıcak bir günde de bol ışık alan tepedeki
yapraklarda bile yüksek sıcaklık, fotosentezin tamamen durabileceği unutulmamalıdır.
Ortalama Bağıl Nem İsteği : Mısır için optimum ve minimum bağıl nem değerleri sıcaklığa ve
alınabilen su miktarına bağlı olmakla birlikte; genel olarak nem %60’ın altına düşmemesi
gerekir. % 50 düzeylerine inen bağıl nem ortamında bitki, maksimum transprasyondan sonra
stomalarını kapatmak zorunda kalır. Nemin % 75’den % 50’ye düşmesi su tüketimini iki katına
çıkarır. Mısır bitkisinin özellikle tozlanma dönemindeki düşük hava neminden olumsuz etkilenmesi
tane bağlamayı aksatır ve transprasyonla su kayıplarını arttırır. Döllenme stresi nem stresiyle
birlikte % 6 dişi çiçekteyken her gün için % 3 verim kaybı yaparken,% 75 dişi çiçekteyken her gün
için verim kaybı % 7 olduğu belirtilmektedir. Dane doldurma dönemdeki nem stresinden dolayı
stresli her gün için verim düşüşünü % 4.1 olarak bulunmuştur.
YETİŞME PERİYODUNDAKİ SU İSTEĞİ
Mısır bitkisi tarla bitkileri ve tahıllar içinde suyu en ekonomik kullanan bir bitkidir. Örneğin
1 gr kuru madde için 270 gr gibi düşük miktarda su tüketmektedir.Ancak toplam transprasyon
yüzeyi, oluşturduğu kuru madde miktarı ve yetiştiği dönemdeki (Haziran-Temmuz-Ağustos ayları)
yüksek buğulaşma nedeniyle, gerekli su miktarı fazladır.Yapılan çalışmalar sonunda, mısır su
tüketimine ilişkin genelde yüksek değerler bulunmuş; ana ürün mısır tarımında en fazla su
tüketiminin genellikle Temmuz ayında olduğu, bunu sırasıyla Ağustos ve Haziran aylarının
izlediği;İkinci ürün mısır yetiştiriciliğinde ise su tüketiminin Haziran, Temmuz, Ağustos aylarında
giderek arttığı belirlenmiştir. Mısır bitkisinin iyi bir verim için yetişme dönemi boyunca topraktan
500 mm su alması gerektiğini, toprakta 150 mm’lik bir suyun depolanması için 450 mm lik suyun
gerektiği saptanmıştır.
MISIRDA KURAKLIĞIN FİZİKSEL VE MORFOLOJİK ETKİLERİ
1-Kuraklık ve ısı değişiminden, üsten bir kaç yaprak yanık duruma geçer ve ölür.
2-Devam eden kuraklıkta genç yapraklar ölür ve sonunda tepe püskülü zarar görür, fonksiyonunu
kaybeder.
3-Solma, buruşma alt yapraklardan başlayarak bütün bitkilerde meydana gelir
4-Tepe püskülü öncesi meydana gelen kuraklık dolayısıyla bitki boyunda genelde azalmalar
olmaktadır. Şayet yeterli su bulunursa bu kısalan bitkilerde yüksek verim verebilecek kapasitededir.
Tozlanma zamanı meydana gelecek kuraklıktan dolayı tane bağlama oranı düşer. Bu
durumda kuraklığın zararı;
a) Polen keseleri kuruduğundan açılmaz polenler dışarı çıkamaz.
b) Yüksek ısı ile polenler ölür
c) Koçan püskülü polen kabul etmez
d) Çiçeklenme döneminde toprak neminin azlığı, tepe püskülü çıkışını hızlandırırken koçan
püskülü çıkışını geciktirir. Bu da tepe püskülü ile koçan püskülü arasında uyumsuzluğu oluşturur.
TOPRAK İSTEĞİ
Mısır bitkisinin toprak seçiciliği fazla değildir. Uygun ve zamanında işlenen ve gerekli bitki
besin maddeleri verilen değişik tip topraklarda mısır başarıyla yetiştirilebilir. Ancak, mısır bitkisi en
iyi gelişmeyi ve en yüksek verimi organik madde ve bitki besin maddelerince zengin, drenajı ve
havalanması iyi olan derin, sıcak, tınlı topraklarda gösterir. Aşırı asit ve aşırı alkali topraklar mısır
yetiştiriciliği için uygun değildir. En uygun pH derecesi 6-7 dir.
MELEZ MISIR ÇEŞİTLERİNİN SEÇİMİNDE GÖZ ÖNÜNDE
BULUNDURULMASI GEREKEN FAKTÖRLER
1- Çukurova bölgesinde, ana üründe (FAO 650-750) 120-135 günlük, ikinci ürün mısır
yetiştiriciliğinde ise erkenci ve orta erkenci olum grubuna giren (FAO 550-650) 105-115 günlük
çeşitlerin seçimi daha uygundur.
2- Koçan kabuğu ucu kapalı olmalı
3- Yatmaya dayanıklı olmalı
4- Zararlı ve hastalıklara dayanıklı
5- Hasat esnasında tanedeki rutubet % 25’in altında olmalı
6- Sıcağa toleransı iyi olmalı
7- Verim (Koçanda 500-600 dane iyi bir verim demektir) yüksek olmalıdır.
TOPRAK HAZIRLIĞI
Ana Üründe Toprak Hazırlığı : Ana ürün mısır için en iyi tohum yatağı, ilk sürümü derin sürüm
ile başlayan toprak işleme sistemidir. Derin sürüm işlemi, dipkazan, kulaklı pulluk, diskli pulluk ve
çizel gibi toprak işleme aletleri ile yapılabilir.
İkinci Ürün Mısır Yetiştiriciliğinde Toprak Hazırlığı: İkinci ürün mısır yetiştiriciliğinde
genellikle 3 değişik toprak işleme yöntemi kullanılır.
Klasik Toprak İşleme:Toprak pullukla derin sürüldükten sonra tohum yatağının hazırlanmasıdır.
Fakat II. Ürün mısır yetiştiriciliği için maliyeti yüksekliğinden dolayı tercih edilmez.
Azaltılmış Toprak İşleme: Toprak işlemesinde pulluğun devreden çıkarılarak, goble, diskaro,
rotatiller, rotavatör v.s. aletlerle tohum yatağının hazırlanmasıdır.
Sıfır Toprak işleme: A.B.D.’de oldukça yaygınlaşan bu yöntem yurdumuzda henüz yaygın
değildir.
II. ürün mısır yetiştiriciliğinde en uygun toprak işleme şekli azaltılmış toprak işleme şeklidir.
Toprak işleme derinliği de 15 cm den az olmamalıdır.
II. Ürün mısır yetiştiriciliğinde zamanın önemine binaen toprak hazırlığında ekim+ sulamanın,
sulama + ekime göre 12-15 günlük erkencilik sağladığından dolayı bu ekim şekli önerilebilir. Bu
sayede de II. Ürün için daha geççi çeşitlerin yüksek verim kabiliyetinden faydalanılmış olur.
EKİM ZAMANI
Mısırın ana ürün olarak ekilmesi halinde Nisan ayı ortası ile Mayıs ayının ilk haftası arasındaki
ekilişlerin en uygun olduğu, ll.ürün ekilişlerinde ise buğday hasadından hemen sonra ve en geç
Temmuz ayı başına kadar ekim işleminin gerçekleştirilmesi gerektiği belirlenmiştir.
EKİM DERİNLİĞİ VE DEKARA ATILACAK TOHUM MİKTARI
Ekim derinliği ana ürün için 5-6 cm., II üründe 6-8 cm. olmalıdır. Dekara atılacak tohum
miktarı ise çeşitlerin bin dane ağırlığına göre değişmekle beraber 2-2,5 kg /da tohum yeterli bitki
sıklığını sağlamaktadır.Ana ürün için 70*25 cm. , II ürün için ise 70*20 cm. sıra arası ve sıra üzeri
mesafelerinde olmalı; yani erkenci ve kısa boylu çeşitler için 7000 bitki/da, geççi ve uzun boylu
çeşitler içinde 6000 bitki /da olmalıdır.
GÜBRELEME
Ana üründe 21-24 kg /da saf azot ,9 kg/da saf fosfor, II üründe ise 18-21 kg /da saf azot, 9 kg
/da saf fosfor uygulanması gerekir. Azotun yarısı ekimle beraber, kalan yarısı ise bitki 40-50 cm (8-
10 yapraklı dönemi yani 2. safha) iken, fosforun tamamı ise ekimle beraber toprağa verilmelidir.
Örneğin 20-20-0 taban gübresi verilecekse 40-45 kg/da ekimle beraber, üst gübre olarak da üre
verilecekse 28-35 kg/da uygulanabilir.
BAKIM İŞLERİ
Seyreltme ve Çapalama : Eğer tohum sık atılmışsa çıkıştan 10-15 gün sonra (4-5 yapraklı dönem)
hemen seyreltilmelidir. Bitkinin büyüme konisi bu dönemde toprak seviyesinin altında olduğu için
bitki kökten çekilerek seyreltme işlemi yapılmalıdır.Bu dönemde çıkacak yabancı otlar çapalanmalı
ve toprak yüzeyi hafifçe havalandırılmalıdır. Çapalama yapılırken genç bitkilerin köklerinin zarar
görmemesine ve üzerlerinin toprakla kapanmamasına dikkat edilmelidir.
Ara Çapası ve Boğaz Doldurma : Mısırın 8-10 yapraklı olduğu dönemde (40-50 cm.) ikinci azot
uygulamasıyla beraber boğaz doldurma işleminde kullanılabilen çapa veya listerle boğaz doldurma
yapılır. Destek köklerin toprakla temasının sağlanması için bu işlem mutlaka yapılmalıdır. Çünkü
destek kökler fosfor ve diğer besin maddelerinin alımında ve yatmaya karşı destek sağlamada
önemli rol oynamaktadır.
Yabancı Ot Kontrolü : Mısırın çıkış ve ilk gelişme devresinde yabancı otlarla rekabeti çok zayıftır.
Bu rekabet su, ışık ve besin maddeleri yönünden olmaktadır. Bu nedenle yabancı ot mücadelesi en
kısa zamanda yapılmalıdır.
Yabancı otla mücadele iki türlü yapılmaktadır;
1. Mekanik Mücadele: Çapa makinası veya el çapası ile yapıldığı gibi elle yolmak suretiyle
yapılabilir.
2. Kimyasal Mücadele:Yabancı otlarla mücadelede kullanılan herbisitler (ot öldürücüler) üç gruba
ayrılır:
1- Ekim öncesi kullanılanlar
2- Çıkış öncesi kullanılanlar
3- Çıkıştan sonra kullanılanlar
SULAMA
Mısır bitkisinin suya ihtiyacı olduğu en kritik dönemi tepe ve koçan püskülü çıkardığı
dönemdir.
Mısırın Su İhtiyacını Bazı Usullerle Belirlemek Mümkündür;
1-Mısır bitkisine bakarak: Sabah saatlerinde yapraklar kıvrılmış ise (soğan yaprağı gibi) sulamak
gerekir.
2-Toprak tavının elle kontrolü yapılmak suretiyle: Kök derinliğinden alınan toprak elle sıkıldığında
dağılıyorsa sulanmalı, dağılmıyor ve elde de iz bırakıyorsa suya ihtiyaç yok demektir.
3-Elektirikli rezistans ölçücüler yardımıyla
4-Tansiyometreyle
Çukurova şartlarında toprak yapısı, sıcaklık, nem ve kuraklığa bağlı olarak sulama sayısı
değişmektedir;
-İlk sulama, ikinci gübreleme ve boğaz doldurma işleminden hemen sonra (40-50 cm. veya 8-10
yapraklı dönem) olmalıdır.Daha sonraki sulamalar ise ;
-Tepe püskülü çıkışından hemen önce
-Döllenme sonuyla süt olum dönemi arasında
-Süt olum döneminde sulanmalıdır. (Koçan püskülü oluşumundan 10-15 gün sonra)
15. HASTALIK VE ZARARLILAR
15.1. Hastalıklar:
-Kök, sap ve dane çürüklükleri
-Mısır rastığı (Ustilago maydis)
-Helminthosporium yaprak yanıklığı (H. turcicum, H.maydis)
15.2. Zararlılar:
-Mısır koçan kurdu (Sesamia sp)
-Mısır sap kurdu ( Ostrinia sp)
-Yeşil kurt (Heliothis armigara Hb)
-Çizgili yaprak kurdu (Spodoptera Hbn)
-Mısır yaprak biti (Aphidis maidis Fitch.)
-Kırmızı örümcek (Tetranychus spp.)
HASAT
Mısırın hasat olgunluğuna gelip gelmediğine tanelerdeki nem oranını ölçerek karar vermek en
doğru yoldur. Ancak nem ölçme olanağı yoksa tanenin değişimine bakarak karar vermek
mümkündür. Hasat zamanı gelmiş bir mısır bitkisinde tanenin koçanla birleştiği yerde (dibinde)
siyah tabaka oluşur. Siyah tabaka önce tanenin koçanla birleştiği ve koçan kısmında başlar ve sonra
tanenin dip tarafında oluşur. Bıçağınızla taneyi yardığınız zaman siyah tabaka kolayca görülebilir.
Bir koçanın olgunlaştığı; koçan ortasındaki tanelerin en az %75’ inin siyah tabakaya sahip olunca
kabul edilir.Fizyolojik olgunluğa eren mısır taneleri yaklaşık %35 oranda nem içerir. Bu dönemde
tane normal gelişimini tamamlamıştır, elle hasat edilebilir. Fakat böyle yüksek nemde makinalı
hasat danelerin yumuşaklığı dolayısıyla hasat kaybını arttırır.Makine ile mısır hasadı için en uygun
nem oranı %21-28 arsıdır. En ideal hasat zamanı (minimum kayıp ve kalitenin korunması
açısından) tanedeki rutubet oranı %25 dolaylarında olduğu zamandır.
Tane mısırın erken hasadı, genellikle istenen bir durumdur.
Çünkü Hasat Erken Yapılacak Olursa;
– Sap çürüklüğü ve fırtınadan dolayı daha az yatma olmuş olur.
– Erken hasatta, sonbahardaki yağışlara yakalanma şansı veya hasadı önleyecek herhangi bir
olumsuz durum önlenmiş olur.
– Koçan dökülmesi azalır.
– Alım merkezlerinde sıra bekleme olmayabilir.
– Alıcıya ürün erken sunulduğu için belki olumlu bir fiyat ve iyi bir ödeme imkanı yakalanabilir.

KAYNAK: adana.tarimorman.gov.tr

 

Next Post

SÜT

MÖ 8000 yılına ait, Anadolu’da tapınak duvarlarında, evcilleştirilmiş, taşıma, süt ve et temini maksadıyla kullanılan sığırları gösteren çizimlere rastlanmıştır. İnsanoğlu, 5000 yıldan beri süt içmektedir. Bu konudaki ilk kanıtlar Dicle ve Fırat ırmakları arasında kurulan Sümer Uygarlığı’nın Ur kentinde bulunmuştur. Bir yaşam mucizesi diye nitelenebilecek kadar büyük besin değerine sahip […]